Gwarchodfa Natur Genedlaethol Dyfi - Cors Fochno, ger Aberystwyth

Beth sydd yma

Croeso

Mae Cors Fochno yn rhan o Warchodfa Natur Genedlaethol Dyfi sydd wedi’i lleoli hanner ffordd rhwng Aberystwyth a Machynlleth.

Cors Fochno yw un o'r enghreifftiau mwyaf a gorau o blith y cyforgorsydd mawn sydd ar ôl ym Mhrydain - mae mawn wedi bod yn cronni yma’n raddol ac yn barhaus ers dros 6,000 o flynyddoedd ac erbyn hyn mae wedi cyrraedd dyfnder o dros 6 metr.

Dechreuodd y gors ffurfio tua 5500 CC pan oedd coedwig yn gorchuddio rhan o orlifdir yr aber, ond wrth i lefelau'r môr godi, disodlwyd y goedwig gan gorsle ac yna gan fawnog.

Mae'r rhan fwyaf gorllewinol ohoni bellach wedi’i herydu gan y môr, ond ar lanw isel mae bonion coed sydd wedi marw ers canrifoedd yn dal yn weladwy ar y traeth ger y Borth.

Heddiw, tapestri gwyrdd, aur a choch o fwsoglau migwyn sydd fwyaf amlwg ar wyneb y gors ac mae llawer o rywogaethau prin ac anghyffredin yn byw yma ac yn eu plith blanhigion sy’n bwyta pryfed fel gwlithlys, gwrid y gors a’r fursen fach goch.

Mae'r daith fer o'r lle parcio bychan yn cynnwys llwybr pren cylchol o amgylch cyrion y gors.

Llwybr cerdded

Mae arwyddbyst ar y llwybr/au cerdded o’r dechrau i’r diwedd.

Chwiliwch am y panel gwybodaeth ar ddechrau’r llwybr/au.

Dysgwch beth yw ystyr graddau’r llwybrau cerdded.

Llwybr Cors Fochno

  • Gradd: Hawdd
  • Peller: 1 milltir/1.4 cilomedr
  • Amser: 1 awr
  • Gwybodaeth am y llwybr: Ni chaniateir cŵn ar y llwybr hwn. Cadwch ar y llwybr pren – nid ydym eisio ichi suddo na mynd yn sownd!

Mwynhewch olygfeydd dros y fawnog enfawr ar y llwybr pren cylchol.

Beth i'w weld yn y Warchodfa Natur Genedlaethol

Mae Cors Fochno yn rhan o Warchodfa Natur Genedlaethol Dyfi.

Mae'r warchodfa 2,000 hectar hon hefyd yn cynnwys aber Afon Dyfi a thwyni tywod Ynyslas.

Canolfan Ymwelwyr Ynyslas yw'r prif bwynt mynediad i Warchodfa Natur Genedlaethol Dyfi.

Mae'r dirwedd a’r bywyd gwyllt yn amrywio yng Nghors Fochno, yn dibynnu ar ba adeg o'r flwyddyn y byddwch yn ymweld – darllenwch ymlaen i gael gwybod beth y dylech gadw llygad amdano.

Cors i chwilod

Mae sawl creadur di-asgwrn-cefn prin ac arbenigol yn goroesi yma.

Yn eu plith mae:

  • gwrid y gors
  • gweirlöyn mawr y waun
  • criciedyn hirgorn y gors,
  • y fursen fach goch
  • corryn rafft y gors

Lle anghyfeillgar i blanhigion

Mae arwyneb dirlawn y gors yn lle anghyfeillgar i'r rhan fwyaf o blanhigion ac mae gan y rhai sy’n ffynnu yma, fel plu’r gweunydd, llafn y bladur a’r gwyrddling, i gyd addasiadau arbennig.

Mae planhigion cigysol hefyd yn llwyddo fan hyn ac yn eu plith mae pob un o dair rhywogaeth frodorol y gwlithlys.

Mwsoglau sy'n creu corsydd

Y planhigion arbenigol pwysicaf mewn corsydd (a'r prif ffurfwyr mawn) yw mwsogl y gors neu'r migwyn, sy'n creu carpedi lliwgar ar y gors agored ac yn codi ei harwyneb yn gromen fas wrth i'w gweddillion grynhoi.

Mae pymtheg rhywogaeth o fwsogl y gors i'w gweld yma gan gynnwys tair rhywogaeth sy’n brin yn genedlaethol.

Gwarchodfeydd Natur Cenedlaethol yng Nghymru

Mae dros 70 o Warchodfeydd Natur Cenedlaethol yng Nghymru.

Mae Gwarchodfeydd Natur Cenedlaethol yn lleoedd sydd â rhai o'r enghreifftiau gorau o gynefinoedd bywyd gwyllt a nodweddion daearegol.

Dysgwch fwy am Warchodfeydd Natur Cenedlaethol.

Prosiect Adfywio Cyforgorsydd Cymru

Mae Cors Fochno yn un o saith cors ym mhrosiect Adfywio Cyforgorsydd Cymru LIFE.

Bydd y prosiect yn helpu rhai o'r cyforgorsydd pwysicaf yng Nghymru i ddod yn lleoedd gwell fyth ar gyfer bywyd gwyllt.

Bydd y gwaith adfer sy'n digwydd yng Nghors Fochno yn:

  • gwella cyflwr y mawndir
  • cael gwared ar rywogaethau goresgynnol a phrysgwydd
  • cyflwyno pori ysgafn

I gael mwy o wybodaeth, ewch i wefan prosiect Adfywio Cyforgorsydd Cymru LIFE.

Llwybr Arfordir Cymru

Mae Llwybr Arfordir Cymru yn rhedeg ar hyd ymyl ddeheuol a dwyreiniol Cors Fochno rhwng y Borth a Thre Taliesin.

Mae Llwybr Arfordir Cymru yn darparu llwybr cerdded parhaus o amgylch arfordir Cymru.

Am fwy o wybodaeth ewch i wefan Llwybr Arfordir Cymru.

Biosffer Dyfi

Mae Cors Fochno ym Miosffer UNESCO Dyfi.

Mae biosfferau yn ysbrydoli cymunedau i weithio gyda'i gilydd i greu dyfodol y gallwn ni i gyd fod yn falch ohono, gan gysylltu pobl â natur a threftadaeth ddiwylliannol a chryfhau'r economi leol ar yr un pryd.

Am fwy o wybodaeth ewch i wefan Biosffer Dyfi.

Cau a dargyfeirio

  • Weithiau bydd angen inni gau neu ddargyfeirio llwybrau er mwyn eich diogelwch chi tra byddwn yn gwneud gwaith cynnal a chadw neu weithgareddau eraill.
  • Efallai y bydd yn rhaid inni gau safle yn ystod tywydd eithafol, megis gwyntoedd cryfion neu rew ac eira, oherwydd y risg o anafiadau i ymwelwyr neu staff.
  • Dylech bob amser ddilyn unrhyw gyfarwyddiadau ar y safle ac unrhyw arwyddion dargyfeirio dros dro.

Sut i gyrraedd yma 

Lleoliad

Mae Cors Fochno 11 milltir i'r gogledd o Aberystwyth.

Mae hi yn sir Ceredigion.

Map Arolwg Ordnans

Mae Cors Fochno ar fap Arolwg Ordnans (AO) 23.

Y cyfeirnod grid AO yw SN 633 922.

Cyfarwyddiadau

O Aberystwyth, ewch ar hyd yr A487 tuag at Fachynlleth.

Ar ôl tua 9 milltir, yn Nhre’r-ddôl, trowch i'r chwith tuag at Ynyslas ar y B4353.

Ewch ymlaen am oddeutu 1½ milltir a throwch i'r chwith i drac bach sydd â mynedfa â giât.

Gyrrwch i lawr y trac hwn, gan gau'r giât ar ôl gyrru drwyddi, i'r man parcio bychan (tua 600 metr ar hyd y trac).

Trafnidiaeth gyhoeddus

Mae prif orsaf rheilffyrdd agosaf yw Borth.

Er mwyn cael manylion cludiant cyhoeddus ewch i wefan Traveline Cymru.

Maes parcio

Mae parcio’n ddi-dâl.

Gellir cyrraedd y man parcio bychan trwy yrru i lawr trac cul sydd â giât wrth y fynedfa.

Ni chaniateir parcio dros nos.

Manylion cyswllt

0300 065 3000

ymholiadau@cyfoethnaturiolcymru.gov.uk

Lawrlwythiadau dogfennau cysylltiedig

Mannau eraill yng Canolbarth Cymru

Diweddarwyd ddiwethaf