Gwarchodfa Natur Genedlaethol Craig Cerrig Gleisiad a Fan Frynych, ger Aberhonddu

Tirwedd mynyddig garw ym Mharc Cenedlaethol Bannau Brycheiniog

Beth sydd yma

Mae’r safle hwn a’r cyfleusterau ymwelwyr ar agor - rhagor o fanylion ar gael ar y we-dudalen hon.

 

Diweddariad coronafeirws

 

Bydd Llywodraeth Cymru yn cyflwyno mesurau cenedlaethol o ddydd Llun 9 Tachwedd.

 

Maent yn berthnasol i bawb sy'n byw neu'n teithio yng Nghymru.

 

Mae ein safleoedd a mwyafrif ein cyfleusterau i ymwelwyr yn dal ar agor ond cynghorir pobl i osgoi teithiau nad ydynt yn hanfodol gymaint ag y bo modd.

 

Ymweld â'ch safle lleol yn ddiogel

 

Rydym wedi newid ychydig ar rai o’n llwybrau arferol er mwyn eich helpu i allu cadw at ymbellhau cymdeithasol - dilynwch arwyddion ar y safle.

 

Cofiwch wisgo mwgwd pan fyddwch yn mynd i mewn i un o’n hadeiladau.

 

Gallwch gofrestru drwy ap y GIG wrth fynd i mewn i un o'n hadeiladau – sganio'r cod QR ar boster Covid-19 y GIG ar y safle.

 

Croeso

Ychydig gannoedd o fetrau o'r A470 brysur, fe gewch eich amgáu mewn amffitheatr gysgodol, atmosfferig a grëir gan glogwyni uchel, creigiog Craig Cerrig-gleisiad.

Beth am roi cynnig ar ein llwybrau arwyddbost, i gael blas ar y warchodfa? I’r rheiny sy’n gallu darllen map ac a hoffai fynd am dro hirach, ceir llwybrau sy’n arwain i fyny i rostir uchel Fan Frynych a throsodd i Graig Cwm Du.

Ceir safle picnic bach gerllaw wrth ochr mynedfa'r warchodfa.

Mae toiledau a chaffi yng Nghanolfan Ymwelwyr Parc Cenedlaethol Bannau Brycheiniog yn Libanus, sy’n daith fer yn y car o’r warchodfa, ac yn y maes parcio gyferbyn â chanolfan addysg awyr agored Storey Arms.

Llwybrau cerdded

Mae arwyddbyst ar y llwybrau cerdded o’r dechrau i’r diwedd.

Chwiliwch am y panel gwybodaeth ar ddechrau’r llwybrau.

Dysgwch beth yw ystyr graddau’r llwybrau cerdded.

Llwybr Dan y Clogwyn

  • Gradd: cymedrol
  • Pellter: 1½ milltir/2.5 cilomedr (yno ac yn ôl)
  • Cyfanswm y dringo: 400 troedfedd/120 metr
  • Amser: 1 awr
  • Gwybodaeth am y llwybr: Mae’r llwybr yn anwastad ac yn culhau ac yn dod yn fwy serth ac yn dychwelyd ar hyd yr un ffordd. Mae gwartheg, defaid a merlod mynydd yn pori yn y warchodfa – cofiwch gadw cŵn dan reolaeth ac yn agos atoch.

Cewch brofiad o’r tirwedd mawreddog ar y daith gerdded hon ar hyd yr afon hyd at droed llethrau creigiog Craig Cerrig Gleisiad.

""

Llwybr y Cerrig Gleisiad 

  • Gradd: anodd
  • Pellter: 2¼ milltir/3.5 cilomedr
  • Cyfanswm y dringo: 860 troedfedd/260 metr
  • Amser: 1½ awr
  • Gwybodaeth am y llwybr: Mae’r llwybr yn culhau ac yn dod yn fwy serth a cheir cerrig rhydd a thir anwastad dan draed. Mae’n dychwelyd i lawr ar hyd llethr glaswellt serth a cheir cerrig sarn i groesi nant. Mae gwartheg, defaid a merlod mynydd yn pori yn y warchodfa – cofiwch gadw cŵn dan reolaeth ac yn agos atoch

Cewch syniad gwych o uchder creigiog Craig Cerrig-gleisiad, o bell ac agos, ar y llwybr cylchol hwn.

Mae’n cychwyn ar hyd ymyl yr afon ac yn dringo’n serth drwy’r grug a’r llus tuag at garnedd.

Ceir golygfeydd ardderchog i gyfeiriad Pen y Fan ar y ffordd yn ôl.

Llwybrau cerdded eraill

Mae llwybrau troed yn arwain i fyny i gopa gwastad Fan Frynych ac ar draws i Graig Cwm Du.

Efallai na fydd y rhain wedi’u harwyddo ac felly rydym yn awgrymu eich bod yn mynd a map gyda chi.

Ffordd y Bannau

Mae Ffordd y Bannau yn dilyn ymyl deheuol ffin y warchodfa.

Mae’r llwybr hir hwn - 99 milltir (159 cilometr) - yn mynd drwy dir anghysbell a garw.

Nid oes llawer o arwyddion, ond dangosir y llwybr ar fap yr Arolwg Ordnans (OS) neu gallwch ddod o hyd i ganllaw i’r llwybr yn siop ar-lein Parc Cenedlaethol Bannau Brycheiniog.

Gallwch ymuno â Ffordd y Bannau ar lwybr troed o’r gilfan ger y fynedfa i’r warchodfa. 

Er mwyn cael rhagor o wybodaeth am Ffordd y Bannau ewch i wefan Parc Cenedlaethol Bannau Brycheiniog.

Beth sydd i’w weld ar y Warchodfa Natur Genedlaethol

Tirwedd ddramatig a grëwyd gan rewlifoedd

Cerfiwyd y cwm hwn gan rewlif yn ystod yr oes iâ ddiwethaf.

Wrth i’r iâ doddi, tua 18,000 o flynyddoedd yn ôl, daeth waliau creigiog serth Craig Cerrig-gleisiad i’r golwg.

Beth amser yn ddiweddarach daeth tirlithriad trychinebus â miliynau o dunelli o’r graig i lawr y llethrau.

Dengys olion archeolegol bod pobl wedi byw yn ardal y warchodfa ers miloedd o flynyddoedd.

Mae olion ffordd Rufeinig a ffermydd diweddarach i’w gweld yn ogystal â chytiau o’r Oes Haearn.

Amrywiaeth gyfoethog o blanhigion

Mae'r llethrau creigiog serth, y sgarpiau miniog a’r creigiau’n gartref i blanhigion arctig-alpaidd prin. Dyma’u lleoliad mwyaf deheuol yn y DU ac nid ydynt i’w canfod eto tan yr Alpau.

Mae blodau gwyllt arctig-alpaidd yn tyfu ar y clogwyni creigiog sy'n wynebu'r gogledd. Mae’r rhain yn cynnwys y tormaen glasgoch, y tormaen mwsoglaidd, glesyn y gaeaf danheddog a’r dduegredynen werdd.

Mae'r clogwyni yn goetir fertigol i bob pwrpas, gyda choed a llwyni drain, criafol, onnen a’r gerddinen wen brin.

Mae yna hefyd amrywiaeth rhyfeddol o gyfoethog o flodau gwyllt a llawer o wahanol fwsoglau a llysiau'r afu.

Pigion tymhorol

Mae'r cyfnod o ddechrau’r gwanwyn hyd ganol haf yn amser gwych i fwynhau amrywiaeth ysblennydd y warchodfa o flodau gwyllt ac adar, gan gynnwys yr hebog tramor, y cudyll coch, y rugiar goch a’r fwyalchen y mynydd brin.

Yn ystod mis Awst a Medi mae'r bryniau'n ddisglair o flodau’r grug.

Gwarchodfeydd Natur Cenedlaethol yng Nghymru

Mae dros 70 o Warchodfeydd Natur Cenedlaethol yng Nghymru.

Mae Gwarchodfeydd Natur Cenedlaethol yn lleoedd sydd â rhai o'r enghreifftiau gorau o gynefinoedd bywyd gwyllt a nodweddion daearegol.

Dysgwch fwy am Warchodfeydd Natur Cenedlaethol.

Parc Cenedlaethol Bannau Brycheiniog

Mae Gwarchodfa Natur Genedlaethol Craig Cerrig Gleisiad a Fan Frynych ym Mharc Cenedlaethol Bannau Brycheiniog.

Mae’r Parc Cenedlaethol yn ymestyn dros ardal o tua 520 milltir sgwâr o fynyddoedd a rhostir yn Ne a Chanolbarth Cymru.

Er mwyn cael rhagor o wybodaeth am Fannau Brycheiniog ewch i wefan Parc Cenedlaethol Bannau Brycheiniog.

Cau a dargyfeirio

  • Weithiau bydd angen inni gau neu ddargyfeirio llwybrau er mwyn eich diogelwch chi tra byddwn yn gwneud gwaith cynnal a chadw neu weithgareddau eraill.
  • Efallai y bydd yn rhaid inni gau safle yn ystod tywydd eithafol, megis gwyntoedd cryfion neu rew ac eira, oherwydd y risg o anafiadau i ymwelwyr neu staff.
  • Dylech bob amser ddilyn unrhyw gyfarwyddiadau ar y safle ac unrhyw arwyddion dargyfeirio dros dro.

Sut i gyrraedd yma

Lleoliad

Mae Gwarchodfa Natur Genedlaethol Craig Cerrig-gleisiad a Fan Frynych tua saith milltir i'r de o Aberhonddu.

Mae ym Mhowys.

Map Arolwg Ordnans

Mae Gwarchodfa Natur Genedlaethol Craig Cerrig-gleisiad a Fan Frynych ar fap Arolwg Ordnans (AR) OL 12.

Y cyfeirnod grid OS yw SN 971 222.

Cyfarwyddiadau

Cilfan fawr gerllaw'r A470 yw’r man gorau i ddechrau eich ymweliad, tua saith milltir i'r de o Aberhonddu – chwilwch am arwydd gwybodaeth yn union tu draw i’r giât ger mynedfa’r warchodfa.

O Aberhonddu: Dilynwch yr A470 tuag at Ferthyr Tudful. Ewch heibio'r fynedfa i hostel ieuenctid ar y chwith a throwch i mewn i'r ail gilfan ar y dde, 500 metr ar ôl y fynedfa i'r hostel ieuenctid.

O Ferthyr Tudful: Dilynwch yr A470 i gyfeiriad Aberhonddu ac mae'r gilfan ar y chwith, ddwy filltir i'r gogledd o ganolfan weithgareddau awyr agored Storey Arms.

Trafnidiaeth gyhoeddus

Mae safle bws ger y ffordd fynediad at YHA Bannau Brycheiniog ar yr A470. Mae'r safle bws hwn tua 500 metr o fynedfa'r warchodfa – byddwch yn ofalus wrth gerdded o'r safle bws i fynedfa'r warchodfa.

Er mwyn cael manylion cludiant cyhoeddus ewch i wefan Traveline Cymru.

Parcio

Gellir parcio’n ddi-dâl yn y gilfan fawr sydd gyfagos i fynedfa'r warchodfa – chwilwch am arwydd gwybodaeth yn union tu draw i’r giât.

Manylion cyswllt

0300 065 3000

ymholiadau@cyfoethnaturiolcymru.gov.uk

Lawrlwythiadau dogfennau cysylltiedig

Mannau eraill yng De Ddwyrain Cymru

Archwilio mwy